เจดีย์แบบทวารวดี - สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ
 
สารานุกรมไทย
สำหรับเยาวชน  เมนู 37
เล่มที่ ๓๗
เรื่องที่ ๑ พระเจดีย์
เรื่องที่ ๒ หอศิลป์
เรื่องที่ ๓ ศิลปินแห่งชาติ
เรื่องที่ ๔ ว่าว
เรื่องที่ ๕ หนังสือพิมพ์
เรื่องที่ ๖ ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์
เรื่องที่ ๗ การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม
เรื่องที่ ๘ โรคเอสแอลอี
เรื่องที่ ๙ โรคไข้หวัดใหญ่
รายชื่อผู้เขียน

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ ๓๗ / เรื่องที่ ๑ พระเจดีย์ / เจดีย์แบบทวารวดี

 เจดีย์แบบทวารวดี
เจดีย์แบบทวารวดี (ประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๖)

เจดีย์ที่สร้างขึ้นในวัฒนธรรมทวารวดีทางภาคกลาง แม้ตัวอย่างจะหลงเหลืออยู่น้อย แต่ก็ให้ความรู้ความเข้าใจได้ดีพอสมควร เช่น เจดีย์ศิลา เป็นศิลปะทวารวดี ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๖ พบที่จังหวัดนครปฐม ปัจจุบัน ประดิษฐานอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร มีต้นเค้ามาจากเจดีย์ในศิลปะอินเดียซึ่งยังปรากฏหลักฐานชัดเจนที่ส่วนยอด ที่เรียกว่า ฉัตรวัลลี ซึ่งก็คือ ใบฉัตรที่ซ้อนลดหลั่นกันในทรงกรวยสูง สำหรับ ปล้องไฉน อันเป็นส่วนยอดทรงกรวย ของเจดีย์ทรงระฆัง ซึ่งมีที่มาจากฉัตรวัลลี ได้มีการเปลี่ยนวงฉัตร หรือใบฉัตร เมื่อก่อสร้างเป็นเจดีย์ขนาดใหญ่ ก็ได้ก่อส่วนนี้เป็นทรงกรวยขนาดใหญ่ แล้วพอกปั้นปูนเป็นปล้องคล้ายวงแหวนซ้อนลดหลั่นกันแทนวงฉัตร อันเป็นพัฒนาการที่ผ่านการคิดค้นเพื่อให้ส่วนนี้มีความแข็งแรง ซึ่งมีผลดีคือ ได้รูปแบบใหม่ที่ยังส่อเค้าเดิม ให้ระลึกถึงความหมายเดิมได้ด้วย ตอนบนสุดคือ ดุมฉัตร ซึ่งภายหลังพัฒนา โดยยืดเป็นทรงกรวยเรียบ ที่เรียกว่า ปลี

เจดีย์ศิลา พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติพระนคร
ถนนหน้าพระธาตุ เขตพระนคร กรุงเทพฯ

เจดีย์แบบทวารวดี นอกเหนือจากที่มีอยู่หลายแห่งในภาคกลาง เช่น จังหวัดสุพรรณบุรี ราชบุรี นครปฐม ในภาคอีสานก็มีปรากฏ เช่น จังหวัดกาฬสินธุ์ หรือที่อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์
หัวข้อก่อนหน้า หัวข้อถัดไป