สำหรับเด็กระดับเล็ก - สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ
 
สารานุกรมไทย
สำหรับเยาวชน  เมนู 38
เล่มที่ ๓๘
เรื่องที่ ๑ ลายไทย-ลายกระหนก
เรื่องที่ ๒ บายศรี
เรื่องที่ ๓ การอุดมศึกษา
เรื่องที่ ๔ แก้วมังกร
เรื่องที่ ๕ มะพร้าวน้ำหอม
เรื่องที่ ๖ การผลิตยารักษาโรค
เรื่องที่ ๗ รังสี
เรื่องที่ ๘ โรคกระดูกและข้อในเด็ก
เรื่องที่ ๙ โรคพันธุกรรมในเด็ก

สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ ๓๘ / เรื่องที่ ๑ ลายไทย-ลายกระหนก / สำหรับเด็กระดับเล็ก

 สำหรับเด็กระดับเล็ก
     ลายเอ๋ยลายไทยแลวิไลด้วยกระหนกที่ผกผัน
ผูกเป็นลายหลายอย่างต่างต่างกันสารพันสำหรับประดับประดา
ทั้งปูนปั้นสลักเขียนเพียรประดิษฐ์ล้วนวิจิตรเส้นสายลายเลขา
ดูงามเด่นดีนักประจักษ์ตาล้ำคุณค่าเฉิดฉายลายไทยเอย

ลายไทยแสนสวยที่เราเห็นกันอยู่ในทุกวันนี้มาจากไหนนะ ?

มีการพบหลักฐานว่า เมื่อกว่าพันปีก่อน ครั้งที่ประเทศไทยรับเอาพระพุทธศาสนามาจากประเทศอินเดีย ก็ได้รับลวดลายอินเดียโบราณที่เป็นต้นเค้า
ลายไทยมาด้วย
ลักษณะที่สำคัญของลายไทยคือ มีตัวกระหนกเป็นหลัก เราจึงเรียก ลายไทยได้อีกอย่างหนึ่งว่า ลายกระหนก

ลายกระหนก
นี้แต่แรกเริ่มมีรูปร่างเหมือนเลขหนึ่งที่มีหัวจุก ต่อมาได้รับการพัฒนาให้สวยงามไปตามยุคสมัย 
ลายกระหนกที่มีลักษณะอ่อนช้อย แบบบาง และเป็นเปลวหยักสะบัดปลายอย่างที่คุ้นตาในยุคปัจจุบัน พบมาตั้งแต่ สมัยอยุธยาตอนปลาย

ลวดลายกระหนก ที่บานหน้าต่างพระอุโบสถวัดสุวรรณดาราราม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ลายไทยหรือลายกระหนกใช้เขียน สลัก หรือปั้นปูน สำหรับประดับตกแต่งสิ่งก่อสร้างที่สำคัญ เช่น วัดวาอาราม ปราสาท ใช้ประดับศิลปวัตถุ เช่น ตู้พระธรรม ช่างไทยนำกระหนกมาผูกเป็นลวดลาย โดยอาศัยแรงบันดาลใจจากธรรมชาติรอบตัว เช่น ต้นไม้ ใบไม้ ดอกไม้ การออกแบบลวดลายต้องคำนึงถึงความเหมาะสมกับพื้นที่ที่จะประดับ เราจึงมีลายไทยแบบต่างๆ เช่น ลายกรวยเชิง ใช้ประดับที่ส่วนล่างของผนัง ลายเฟื่องอุบะใช้ประดับส่วนบนของผนัง

ลวดลายกระหนกประดับที่พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพฯ
ลายไทย-ลายกระหนกมีลักษณะเฉพาะตัวที่โดดเด่น ได้รับความนิยมมาทุกยุคทุกสมัย สมัยก่อนใช้ประดับพระราชวัง และวัดวาอาราม แต่ปัจจุบันมีที่ใช้กว้างขวาง นับเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมที่สำคัญอย่างหนึ่งของชาติไทยและชาวไทยทุกคน
หัวข้อถัดไป