คุณสมบัติทางกายภาพ อนุภาคไวรัส มีขนาดตั้งแต่ ๑๐ มิลลิไมครอน ถึง ๒๕๐ มิลลิไมครอน* ถ้าทำให้อนุภาคไวรัสบริสุทธิ์ แต่ละไวรัส จะมีรูปร่างสัณฐานผลึกแบบต่างๆ กัน |
ภาพแสดงอนุภาคไวรัสที่มีเยื่อหุ้ม บางแห่งมิได้เขียนแคปโซเมียร์ เพื่อแสดงแแกนกรดนิวคลีอิคเป็นรูปหลายเหลี่ยม
บนผิวแคปซิด เมื่อขยายด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน จะเห็นว่าประกอบไปด้วยหน่วยย่อยๆ แต่ละหน่วย เรียกว่า แคปโซเมียร์ (capsomere) แคปซิดอาจจะเปรียบ เสมือนกำแพงบ้าน ส่วนแคปโซเมียร์เปรียบเสมือนอิฐแต่ละก้อนในกำแพง แคปซิดของไวรัสมีสองแบบ แบบบันไดเวียน (helical) และแบบผลึกไอโคซาฮีดรอน (icosahedron) |
การศึกษาไวรัสทางกายภาพ จึงเป็นการศึกษาเกี่ยวกับรูปร่าง ขนาด และสัณฐานของผลึก การมีเยื่อหุ้มผลึกไวรัสหรือไม่ การจัดเรียงตัวของแคปโซเมียร์ และจำนวนของแคปโซเมียร์ในผลึกนั้น |
ผลึกไวรัสใบยาสูบเน่า ขยาย ๗๗,๐๐๐ เท่า | ใน ค.ศ. ๑๙๓๕ สแตนเลย์ เป็นคนแรกที่ทำไวรัสใบยาสูบด่างตกผลึก และประมาณ ค.ศ. ๑๙๔๐ ก็สามารถถ่ายรูปร่างสัณฐานของไวรัสจากกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน อนุภาค ไวรัสหรือผลึกไวรัส ประกอบด้วยกรดนิวคลีอิค ซึ่งห่อหุ้มด้วยอณูโปรตีนที่ต่อกันเป็น แคปซิด เมื่อทำไวรัสให้บริสุทธิ์ ผลึกเหล่านี้เป็นไปตามกฎเกณฑ์ทางเรขาคณิต โดย เฉพาะรูปผลึกมีทรงรูปสามเหลี่ยมด้านเท่าหลายหน้า นักวิชาการจัดอยู่ในพวก "ไอโคซาฮีดรอน" |
ปกติ แต่ละไวรัสมักจะมีคุณสมบัติทางกายภาพเฉพาะ ดังตารางที่แสดง | |
* 1 มิลลิเมตร = 1,000 ไมครอน (M) 1 ไมครอน = 1,000 มิลลิไมครอน (M) 1 มิลลิไมครอน = 10 อังสตรอม (A) |