เล่มที่ 24
โรคติดเชื้ออุบัติใหม่ และโรคติดเชื้ออุบัติซ้ำ
สามารถแชร์ได้ผ่าน :
ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ และกลับอุบัติซ้ำ

มีดังต่อไปนี้คือ

๑. การเปลี่ยนแปลงในวิถีการดำรงชีวิต
  • การจัดการที่อยู่อาศัย เช่น การใช้เครื่องปรับอากาศภายในอาคาร ทำให้มีโรคลีเจียนแนร์ หรือโรคสหายสงครามเกิดขึ้น 
  • การที่พ่อแม่ออกทำงานนอกบ้าน ไม่มีคนเลี้ยงเด็กที่บ้าน ไม่มีญาติผู้ใหญ่ดูแล ต้องเอาลูกไปฝากเลี้ยงไว้ที่สถานรับเลี้ยงเด็ก กลางวัน ทำให้เด็กอยู่ด้วยกันเป็นหมู่มาก ทำให้เกิดโรคอุจจาระร่วง จากเชื้อหลายๆ ชนิด และโรคติดเชื้อระบบหายใจ
  • การบริโภคอาหาร การนิยมบริโภคอาหารจานด่วนแบบตะวันตก เช่น แฮมเบอร์เกอร์ เนื้อสุกๆ ดิบๆ ทำให้เกิดโรคอาหารเป็นพิษ ลำใส้ใหญ่อักเสบ และตกเลือด และเกิดกลุ่มอาการฮีโมลัยติก-ยูรีมิก การบริโภคอาหาร กระป๋องทำให้เกิดอาหารเป็นพิษโบทูลิสม การบริโภคปลาดิบญี่ปุ่น ทำให้เกิดก้อนทูม จากพยาธิอะนิซาคิส ในกระเพาะ และลำไส้ (อะนิซาคิเอสิส) 
  • การวางแผนครอบครัว การใช้ยาคุมกำเนิด ทำให้มีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่อายุยังน้อย และมีแนวโน้มที่จะเกิดการสำสอน ทำให้เกิดการแพร่กระจายของโรคทางเพศสัมพันธ์ และทำให้เชื้อดื้อยา 
  • การเปลี่ยนแปลงในการปฏิบัติเพศสัมพันธ์ เช่น รักร่วมเพศ รักสองเพศ การใช้ปาก ในการร่วมเพศ เป็นทางที่ทำให้มีการแพร่กระจายของเชื้อเอชไอวี อันเป็นต้นเหตุของโรคเอดส์
  • การเดินทางทัศนาจรไกลๆ และมีการท่องเที่ยว เพื่อแสวงเพศสัมพันธ์ (sex tour) ทำให้เกิดการติดเชื้อต่างถิ่น ติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ 
  • สันทนาการ การไปตั้งค่ายพักแรม การเดินป่า อาจทำให้ถูกเห็บในป่ากัด และเป็นโรค เช่น แอร์ลิชิโนสิส โรคลายม์ โรคติดเชื้อริกเก็ตเซีย เป็นต้น
  • การใช้ยาเสพย์ติด เช่น เฮโรอีน โคเคน โดยการฉีด และมักใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน ทำให้มีการแพร่กระจายของเชื้อเอชไอวี เชื้อตับอักเสบบี 
  • การใช้ผ้าอนามัยชนิดดูดซับ (tampon) ทำให้เกิดกลุ่มอาการท๊อกซิก-ช๊อก
  • การอาบน้ำในอ่างน้ำร้อน ทำให้ติดเชื้อ Pseudomonas ที่ผิวหนัง การเล่นน้ำในแหล่งน้ำอุ่น ๆ นอกจากจะติดเชื้อแล้ว ยังทำให้สมองอักเสบ จากอะมีบาด้วย

อาหารกระป๋องอาจทำให้ผู้บริโภคเกิดโรคอาหารเป็นพิษโบทูลิสม หากมีเชื้อปนเปื้อน

๒. ผลของความก้าวหน้าในเทคโนโลยีของการรักษา
  • การกำจัดกวาดล้างโรคไข้ทรพิษ ก็ทำให้มีโรคไข้ฝีดาษวานรอุบัติขึ้นในมนุษย์ 
  • การผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะ โดยนำสารกดภูมิคุ้มกัน ในการรักษาโรคมะเร็ง มาใช้ในการปลูกถ่ายอวัยวะ ทำให้เกิดการติดเชื้ออื่นๆ ได้ง่าย เพราะจะต้องได้รับยากดระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้ภูมิคุ้มกันต่ำ และติดเชื้อฉวยโอกาสได้ง่าย 
  • การปลูกถ่ายกระจกตา ทำใหติดเชื้อพิษสุนัขบ้า และติดโรคคร็อยซเฟลด์-จาค๊อบ 
  • การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค โรคที่เคยถูกควบคุมได้มาช้านาน เช่น คอตีบ ไอกรน ได้ถูกละเลย เพราะเข้าใจว่า โรคถูกกวาดล้างไปแล้ว จึงไม่มีการฉีดวัคซีนปูพรมอย่างเข็มงวด โรคจึงกลับมาอุบัติใหม่ 
  • ปัญหาเชื้อดื้อยา การใช้ยาไม่ถูกต้อง ใช้ยาไม่ครบขนาด ซื้อยารับประทานเอง การนำเอาปฏิชีวนะไปผสมอาหารสัตว์ทำให้เชื้อจุลชีพก่อโรคหลายชนิดดื้อยา เช่น เชื้อใน หนองในเทียม เชื้อสแตฟิโลค็อกคัส เชื้อ ซูโดโมแนส เชื้อวัณโรค เชื้อมาลาเรีย เป็นต้น
  • วิธีการวินิจฉัยโรคใหม่ๆ ทำให้มีหัตถการทะลุทะลวง (invasive) เป็นการนำเอาเชื้อโรคใหม่ๆ เข้าสู่ร่างกาย 

ไข้ฝีดาษวานรอุบัติขึ้น เนื่องจากประชากรไม่ได้รับการปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษภายหลังโลกปลอดไข้ทรพิษ

๓. ปัญหาสิ่งแวดล้อม
  • การใช้สารเคมีปราบศัตรูพืชและแมลง ทำให้แมลงเหล่านี้แพร่พันธุ์มากขึ้น และยังมีสารตกค้างอื่นๆ ที่ทำให้สิ่งแวดล้อมผันแปรไป เช่น พีซีบี สารกัมมันตรังสี โลหะหนักต่างๆ ซีเอฟซี 
  • ความแห้งแล้ง ความอดอยาก ทำให้สัตว์ป่าเข้าสู่หมู่บ้าน ซึ่งสันนิษฐานว่า จะเป็นเหตุของการกลายพันธุ์ของไวรัสเอชไอวีว่า มาจากไวรัสของลิง ความแห้งแล้ง ทำให้คนชนบทย้ายถิ่นฐานสู่เมืองใหญ่ รวมทั้งการศึกสงคราม และความขัดแย้ง ก็จะมีผู้อพยพลี้ภัย เป็นการนำโรคเข้าไปสู่ถิ่นปลอดโรค เช่น มีการอพยพของแรงงานต่างชาติเข้ามาใน ประเทศ และได้นำโรคที่เคยสงบแล้ว เข้ามา อาทิ โรคเท้าช้าง คอตีบ โปลิโอ เป็นต้น การขาดอาหารจากความแห้งแล้ง ทำให้ภูมิคุ้มกันต่ำ จึงติดโรคต่างๆ ได้ง่าย
  • การตัดไม้ทำลายป่า การปลูกป่าใหม่ ทำให้คนไปอยู่ใกล้ป่า ทำให้ติดโรคได้หลายโรค เช่น โรคลายม์ โรคริกเก็ตเซีย
๔. การอุตสาหกรรมผลิตอาหาร และจำหน่ายอาหาร
  • การเลี้ยงสัตว์ เช่น เลี้ยงสุกร เป็นฟาร์ม ขนาดใหญ่ นำไปสู่การระบาดของไข้สมอง อักเสบเจอี
  • การเปลี่ยนแปลงวิธีเลี้ยงสัตว์ โดยนำอวัยวะสัตว์ไปผลิตเป็นอาหารเสริมในการ เลี้ยงวัว ทำให้เกิดโรควัวบ้าในอังกฤษ 
  • การผลิตอาหารในปริมาณที่มากพร้อมๆ กัน มีร้านจำหน่ายเป็นเครือข่ายสาขา เช่น อาหารจานด่วนแบบตะวันตก ทำให้เกิดโรคอาหารเป็นพิษ ลำใส้ใหญ่อักเสบตกเลือด กลุ่มอาการฮีโมลัยติก-ยูรีมิก 

ฟาร์มเลี้ยงสุกรนำไปสู่การระบาดของโรคไข้สมองอักเสบเจอี

๕. การค้าขายระดับสากล
  • การส่งยางรถยนต์เก่า จากเอเชียอาคเนย์ ไปยังอเมริกากลาง นำเอาไข่ยุงลายกลับไป แพร่ในอาณาบริเวณที่เคยปลอดยุงลาย และทำให้เกิดการระบาดไข้เลือดออกเด็งกี่
  • การส่งสัตว์ทดลอง เช่น ลิงจากทวีป แอฟริการไปยุโรป ทำให้มีการอุบัติของไข้เลือดออกมาร์บวร์ก ในยุโรป การส่งลิงแสม จากฟิลิปปินส์ ไปสหรัฐอเมริกา ทำให้มีการอุบัติของเชื้อไวรัสอีโบลา เรสตัน เป็นต้น 
  • การนำสัตว์จากแหล่งต่างๆ ไปเลี้ยงในที่ห่างไกล ทำให้มีการแพร่โรคจากต่างถิ่น เช่น การระบาดของโรคพิษสุนักบ้า ในแรคคูน ในสหรัฐอเมริกา 
๖. ศึกสงคราม ความขัดแย้ง

มีการเคลื่อนย้ายเป็นขบวนใหญ่ ทำให้มีการนำโรคจากถิ่นหนึ่งไปสู้ถิ่นหนึ่ง เช่น โรคหัดเยอรมัน มีการสัมผัสธรรมชาติมากขึ้น เช่น กลุ่มอาการไข้เลือดออก ที่มีอาการทางไต โรคทางเพศสัมพันธ์ สงครามชีวภาพ (เชื้อโรค) ฯลฯ

๗. อื่นๆ

ยังมีปัจจัยย่อยๆ อีกมากที่เป็นสาเหตุ